Przygotowaliśmy przykładowy zestaw pytań dotyczących grupy G1 – elektrycznej, które mogą pojawić się na egzaminie kwalifikacyjnym.
Egzamin ma formę ustną i sprawdza wiedzę kandydata z zakresu przepisów BHP, zasad wykonywania prac przy urządzeniach elektrycznych (dozór i eksploatacja) oraz budowy instalacji do 1 kV. Komisja kwalifikacyjna, powołana przez Prezesa URE, zadaje pytania z kilku obszarów tematycznych - poniżej znajdziesz przykłady z każdego z nich, wraz z odpowiedziami.
Kandydat na stanowisko E powinien znać m.in.:
- budowę i zasadę działania urządzeń,
- warunki techniczne obsługi,
- zasady eksploatacji,
- zasady wykonywania prac objętych wnioskiem,
- zagrożenia występujące podczas pracy,
- zasady BHP i ochrony przeciwpożarowej,
- zasady udzielania pierwszej pomocy,
- zasady postępowania w razie awarii, pożaru i innych zagrożeń,
- wymagania ochrony środowiska.
Kandydat na stanowisko D powinien znać dodatkowo m.in.:
- przepisy dotyczące przyłączania urządzeń do sieci,
- zasady prowadzenia ruchu i eksploatacji,
- zasady racjonalnego użytkowania paliw i energii,
- wymagania dotyczące dokumentacji technicznej i eksploatacyjnej,
- przepisy, normy i warunki techniczne,
- zasady organizowania i nadzorowania prac,
- zasady dysponowania mocą urządzeń,
- wymagania bezpieczeństwa wobec osób wykonujących prace.
Rozporządzenie wymaga wykazania się zarówno wiedzą teoretyczną, jak i praktyczną, właściwą dla stanowiska oraz zakresu urządzeń wskazanych we wniosku.
Szkolenie a egzamin kwalifikacyjny
Należy odróżnić dwa etapy:
Szkolenie
Szkolenie przygotowuje uczestnika do egzaminu. Obejmuje uporządkowanie wiedzy technicznej, przepisów, zasad bezpieczeństwa oraz zagadnień związanych z konkretną grupą urządzeń.
Egzamin
Kwalifikacje potwierdza komisja kwalifikacyjna podczas egzaminu. Samo ukończenie szkolenia nie jest równoznaczne z uzyskaniem świadectwa.
Egzamin jest przeprowadzany ustnie i obejmuje sprawdzenie wiedzy teoretycznej i praktycznej odpowiedniej do stanowiska, rodzaju urządzeń i zakresu czynności wskazanych we wniosku. Pozytywny wynik egzaminu stanowi podstawę wydania świadectwa kwalifikacyjnego.
Przykładowe pytania egzaminacyjne:
Jakie ryzyko niesie za sobą prąd elektryczny?
- Ryzyko porażenia prądem, pożaru - w wyniku awarii (zwarcie)
Przed przystąpieniem do wykonywania prac przy urządzeniach i instalacjach elektrycznych odłączonych od napięcia należy wykonać jakie działania przygotowawcze (5 złotych zasad dla instalacji elektrycznej)?
1 - odłączyć zabezpieczyć przed załączeniem
2 - oznaczyć miejsce wyłączenia
3 - sprawdzić, czy nie występuje napięcie
4 - uziemić
5 - oznaczyć strefę pracy
Na podstawie jakiego polecenia można wykonywać prace eksploatacyjne stwarzające możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego?
Na podstawie polecenia pisemnego.
Jak długo po zakończeniu pracy wykonywanej na Pisemnego Polecenie należy przechowywać dokument?
Należy go przechowywać przez okres nie krótszy niż 90 dni od daty zakończenia prac.
Kiedy może wystąpić napięcie krokowe i jak można ograniczyć jego wpływ na nasz organizm poruszając się w jego zasięgu?
Jeżeli przewód sieci wysokiego napięcia dotyka ziemi, a porażony znajduje się w odległości mniejszej niż kilka metrów od tego miejsca. Należy poruszając się stąpać drobnymi krokami, tak aby stopy były stale jedna tuż przy drugiej.
Czego nie wyłącza przeciwpożarowy wyłącznik prądu?
Nie wyłącza obwodów których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru (np. elementy systemu sygnalizacji pożarowej, instalacje oświetlenia ewakuacyjnego, przeciwpożarowe klapy odcinające, urządzenia zabezpieczające przed powstaniem wybuchu).
Gaśnicą z jakim czynnikiem możemy bezpiecznie bez ryzyka porażenia gasić urządzenia pod napięciem?
Gaśnicą z dwutlenkiem węgla (śniegową) i innymi pod warunkiem że producent podał taką informację.
Jak wykonujemy masaż serca (częstotliwość na minutę, głębokość ugięcia mostka) ?
100 do 120 razy na minutę na wysokości 1/3 mostka na głębokość około 5-6cm u dorosłego (tj. około 50kg masy).
Jak długo trzeba reanimować poszkodowanego bez funkcji życiowych?
Do czasu aż wystąpi:
- Przywrócenie funkcji życiowych.
- Pojawienie się profesjonalnego personelu ratowniczego.
- Wyczerpanie sił własnych.
Prace wymagające zapewnienia asekuracji osobie wykonującej prace powinny być wykonywane przez co najmniej ile osób?
Co najmniej dwie osoby.
Co powinno zawierać w swojej treści Polecenie Pisemne?
- numer polecenia
- określenie osób odpowiedzialnych za organizację oraz wykonanie pracy
- określenie zakresu prac do wykonania i strefy pracy
- określenie warunków i środków ochronnych
- wyznaczenie terminu rozpoczęcia i zakończenia prac oraz przerw w ich wykonaniu
Jakie są podstawowe oznaczenia literowe przewodów, stosowane na schematach elektrycznych?
L1, L2, L3, – przewody fazowe
N – przewód neutralny
PE – przewód ochronny
PEN – przewód ochronno-neutralny (w sieci TNC).
Jak dzielimy trasy linii wysokiego napięcia ze względu na ich zabudowę w przestrzeni?
Na napowietrzne i kablowe (podziemne).
Ile osób minimum wykonuje prace niebezpieczne?
Prace niebezpieczne wykonuje zespół, czyli co najmniej 2 osoby.
Czy każdy zespół pracowników przy pracach energetycznych musi mieć wyznaczonego kierującego zespołem?
Tak - kierujący zespołem musi być wyznaczony zawsze.
Kiedy wymagane jest powołanie koordynującego?
Np. wtedy, gdy zachodzi potrzeba wspólnej koordynacji prac kilku firm lub zespołów pracujących jednocześnie.
Kto wypisuje polecenie pisemne?
Pracodawca lub upoważniony przez niego poleceniodawca.
Jakie uprawnienia musi posiadać poleceniodawca?
Uprawnienia w zakresie dozoru oraz upoważnienie pracodawcy.
Pytania na egzamin z BHP i PPOŻ
Co możemy zaliczyć do urządzeń przeciwpożarowych? (wymień min. 3)
Gaśnice, hydranty, instalacja sygnalizacji pożaru, instalacja oświetlenia ewakuacyjnego, klapy przeciwpożarowe i odcinające, kurtyny dymowe, przeciwpożarowe drzwi i bramy, pożarowy wyłącznik prądu, urządzenia zabezpieczające przed powstaniem wybuchu.
Jak sprawdzić, czy osoba nieprzytomna oddycha?
Trzeba spróbować oddech usłyszeć, poczuć na policzku i obserwować, czy występują ruchy klatki piersiowej.
Co wpływa na intensywność porażenia prądem elektrycznym?
Natężenie prądu, czas przepływu, droga przepływu przez ciało, rodzaj prądu, opór skóry oraz wartość napięcia.
Czy po poprawnym zadziałaniu przeciwpożarowego wyłącznika prądu może pojawić się w instalacji napięcie z innego źródła (np. agregatu z samostartem, UPS-a, instalacji fotowoltaicznej)?
Nie - instalacja musi być tak skonfigurowana, aby było to niemożliwe.
Pytania na egzamin o instalacjach do 1 kV
Jakie jest napięcie fazowe i międzyfazowe w standardowej instalacji niskiego napięcia?
230 V - napięcie fazowe, 400 V - napięcie międzyfazowe.
Ile mamy klas ochronności urządzeń elektrycznych i czym się charakteryzują?
Cztery klasy: 0 (tylko izolacja podstawowa, bez PE), I (izolacja podstawowa + przewód ochronny PE), II (izolacja podwójna lub wzmocniona, oznaczona symbolem dwóch kwadratów, bez PE), III (zasilanie napięciem bardzo niskim SELV, bez potrzeby stosowania PE).
Wyłączniki nadmiarowo-prądowe typu A, B, C i D - co oznaczają te litery i który zadziała szybciej, B16 czy C16?
Litery określają krotność prądu znamionowego, przy której wyłącznik zadziała niezwłocznie. B16 zadziała przy mniejszym prądzie niż C16. Zastosowanie: A - elektronika, B - obwody ogólnego przeznaczenia/domowe, C - silniki, D - silniki o ciężkim rozruchu i duże prądy rozruchowe.
Czym się różni układ sieci TN-C od TN-S?
W układzie TN-C przewód ochronny i neutralny są połączone w jeden wspólny przewód PEN na całej długości instalacji. W układzie TN-S przewody N i PE są od siebie rozdzielone.
Jakiego koloru jest wyłącznik awaryjny?
Czerwony na żółtym tle.
Pytania na egzamin o aparaturze kontrolno-pomiarowej
Jakie zabezpieczenie chroni instalację przed skutkami zwarć i przeciążeń?
Bezpiecznik albo wyłącznik nadmiarowo-prądowy.
Jakie zabezpieczenie wykryje prądy upływu między przewodem fazowym a ochronnym i wyłączy obwód?
Wyłącznik różnicowo-prądowy.
Jakim urządzeniem mierzymy napięcie i jak się je podłącza?
Woltomierzem, podłączonym równolegle do obwodu.
W jakim zakresie powinien się mieścić prąd zadziałania typowego wysokoczułego wyłącznika różnicowo-prądowego stosowanego w ochronie przeciwporażeniowej?
Od 15 mA do 30 mA (dla wyłącznika typu AC). Poniżej tego zakresu wyłącznik jest zbyt czuły, powyżej - nie zapewnia wystarczającej ochrony.
Przepisy prawne, BHP i uprawnienia kwalifikacyjne
1. Jaki akt prawny reguluje kompleksowo przepisy BHP?
Podstawowym aktem prawnym regulującym przepisy BHP jest Dział X ustawy z dnia 2.02.1996 r. „Kodeks pracy" (Dz. U. nr 24 z 1996 r.) – obowiązujący od 2 czerwca 1996 roku.
2. Jaki akt prawny reguluje gospodarkę energetyczną i kto ją nadzoruje?
Gospodarkę energetyczną reguluje Prawo energetyczne – ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 54 z dnia 4.06.1997 r.), obowiązująca od 5 grudnia 1997 r. Nadzór sprawuje Urząd Regulacji Energetyki (URE).
3. Kto ma prawo eksploatować urządzenia energetyczne?
Prawo do eksploatacji mają osoby sprawujące dozór nad eksploatacją urządzeń energetycznych oraz osoby eksploatujące te urządzenia w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu i kontrolno-pomiarowym – pod warunkiem posiadania dodatkowych kwalifikacji, tj. świadectw kwalifikacyjnych.
4. Podaj podstawowe obowiązujące normy w zakresie ochrony przeciwporażeniowej.
Podstawowe normy w zakresie ochrony przeciwporażeniowej to:
- PN-IEC 60364-4-41:2000 – Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przeciwporażeniowa.
- PN-IEC 60364-4-47:2001 – Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Stosowanie środków ochrony zapewniających bezpieczeństwo. Postanowienia ogólne. Środki ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym.
- PN-IEC 60364-5-54:1999 – Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Uziemienia i przewody ochronne.
- PN-IEC 60364-6-61:2000 – Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Sprawdzanie. Sprawdzanie odbiorcze.
5. Jaki akt prawny określa wymagania rezystancji izolacji w instalacjach elektrycznych?
Wymagania rezystancji izolacji określa norma PN-IEC 60364-6-61:2000 – Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Sprawdzanie. Sprawdzanie odbiorcze.
6. Z jakich przepisów dotyczących ochrony przeciwporażeniowej można korzystać do urządzeń wykonanych przed wejściem w życie PN-IEC 60364?
Do urządzeń wykonanych przed wejściem w życie normy PN-IEC 60364 stosuje się zasady wiedzy technicznej.
7. Od kiedy wprowadzono obowiązek stosowania w instalacjach elektrycznych wyłączników przeciwporażeniowych oraz prowadzenia oddzielnie przewodu ochronnego i neutralnego?
Obowiązek ten wprowadzono od 1 kwietnia 1995 roku – Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 14.12.1994 r. (Dz. U. nr 10 z 1995 r.).
8. Jaki akt prawny reguluje przepisy w zakresie BHP przy instalacjach i urządzeniach energetycznych?
Przepisy BHP przy instalacjach i urządzeniach energetycznych reguluje Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17.09.1999 r. (Dz. U. nr 30), obowiązujące od 9 kwietnia 2000 r.
9. Kto i ile kary pieniężnej może nałożyć za brak uprawnień służb energetycznych lub zły stan techniczny urządzeń energetycznych?
Karę pieniężną nakłada Prezes URE – na kierownika przedsiębiorstwa w wysokości do 300% jego wynagrodzenia miesięcznego, a na przedsiębiorstwo do 15% przychodu za rok ubiegły.
10. Kogo zaliczamy do służb eksploatacyjnych?
Do służb eksploatacyjnych zaliczamy osoby sprawujące kierownictwo i dozór nad eksploatacją urządzeń energetycznych, osoby wykonujące usługi w zakresie konserwacji i napraw oraz osoby obsługujące urządzenia energetyczne.
11. Jaki akt prawny reguluje wymagania kwalifikacyjne dla osób zatrudnionych przy urządzeniach energetycznych?
Wymagania kwalifikacyjne reguluje Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz. U. 2003 nr 89 poz. 828).
12. Czy stosowanie Polskich Norm jest obowiązkowe?
Nie – od 2003 roku stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne.