Świadectwo kwalifikacyjne jest dokumentem potwierdzającym, że dana osoba wykazała przed komisją kwalifikacyjną wiedzę teoretyczną i praktyczną niezbędną do wykonywania określonych prac przy urządzeniach, instalacjach i sieciach energetycznych.
Świadectwo wydawane jest:
- dla określonej grupy urządzeń: G1, G2 albo G3,
- na określonym stanowisku: eksploatacji albo dozoru,
- dla konkretnych punktów urządzeń wskazanych w załączniku do rozporządzenia,
- w zakresie konkretnych czynności, takich jak obsługa, konserwacja, remonty, montaż lub prace kontrolno-pomiarowe.
Świadectwo nie daje automatycznie prawa do pracy przy wszystkich urządzeniach należących do danej grupy. Decydujący jest dokładny zakres wpisany na świadectwie.
Eksploatacja E i dozór D
Eksploatacja – E
Stanowisko eksploatacji obejmuje osoby, które bezpośrednio wykonują prace dotyczące:
- obsługi,
- konserwacji,
- remontu lub naprawy,
- montażu lub demontażu,
- czynności kontrolno-pomiarowych.
Przykładowo posiadacz świadectwa E może, w granicach wpisanego zakresu, obsługiwać urządzenia, wykonywać czynności konserwacyjne, usuwać usterki, montować lub odłączać urządzenia oraz wykonywać odpowiednie pomiary.
Dozór – D
Stanowisko dozoru obejmuje osoby:
- kierujące czynnościami pracowników wykonujących prace eksploatacyjne,
- sprawujące nadzór nad eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci.
Zakres dozoru wymaga znajomości nie tylko zasad działania urządzeń, ale również przepisów technicznych, zasad organizacji pracy, prowadzenia dokumentacji, racjonalnego użytkowania energii oraz bezpieczeństwa prac. [eli.gov.pl]
Ważna zasada
Świadectwo D nie zastępuje automatycznie świadectwa E. Jeżeli dana osoba zarówno nadzoruje prace, jak i samodzielnie wykonuje czynności eksploatacyjne, powinna posiadać kwalifikacje odpowiednie do obu stanowisk i do rzeczywiście wykonywanego zakresu prac.
Dlatego stosuje się oznaczenia:
- E1 – eksploatacja urządzeń elektroenergetycznych,
- D1 – dozór urządzeń elektroenergetycznych,
- E2 – eksploatacja urządzeń cieplnych i innych urządzeń energetycznych,
- D2 – dozór urządzeń cieplnych i innych urządzeń energetycznych,
- E3 – eksploatacja urządzeń i sieci gazowych,
- D3 – dozór urządzeń i sieci gazowych.
Są to powszechnie używane skrótowe oznaczenia. Na właściwym świadectwie najważniejszy jest jednak pełny zapis stanowiska, rodzaju urządzeń oraz zakresu prac.
Zakres czynności wpisywanych na świadectwo
Rozporządzenie rozróżnia pięć podstawowych rodzajów prac.
Obsługa
Czynności mające wpływ na zmianę parametrów pracy urządzeń, instalacji i sieci.
Przykłady:
- załączanie i wyłączanie urządzeń,
- zmiana nastaw i parametrów pracy,
- prowadzenie ruchu urządzeń,
- kontrolowanie wskazań i reagowanie na odchylenia,
- uruchamianie i zatrzymywanie instalacji.
Konserwacja
Czynności związane z zabezpieczeniem urządzeń oraz utrzymaniem ich należytego stanu technicznego.
Przykłady:
- okresowe oględziny,
- czyszczenie,
- regulacja,
- smarowanie,
- wymiana elementów eksploatacyjnych,
- sprawdzanie zabezpieczeń i połączeń.
Remont lub naprawa
Czynności związane z usuwaniem usterek i awarii w celu przywrócenia wymaganego stanu technicznego urządzeń, instalacji lub sieci.
Montaż lub demontaż
Czynności konieczne do:
- instalowania i odinstalowywania urządzeń,
- przyłączania i odłączania urządzeń,
- wykonywania lub przebudowy instalacji,
- wymiany zespołów i podzespołów.
Czynności kontrolno-pomiarowe
Czynności niezbędne do:
- wykonywania oględzin,
- oceny stanu technicznego,
- sprawdzania parametrów eksploatacyjnych,
- oceny jakości regulacji,
- oceny sprawności energetycznej,
- przeprowadzania pomiarów oraz interpretowania wyników.
Zakres kontrolno-pomiarowy nie jest przyznawany automatycznie razem z pozostałymi czynnościami. Musi być objęty wnioskiem, egzaminem i wpisem na świadectwie.